روغن سیلیکونروغن لاستیک
نام محصول: روغن سیلیکون صنعتی (Silicone Oil / Silicone Fluid)
پایه شیمیایی و CAS: پلی‌دی‌متیل‌سیلوکسان (PDMS / Dimethicone) | شماره ثبت CAS: 63148-62-9
شکل ظاهری و ویژگی‌ها: مایع کاملاً شفاف، بی‌رنگ، آب‌گریز و مقاوم در برابر حرارت با کشش سطحی بسیار پایین
دامنه ویسکوزیته: از گریدهای بسیار روان (50 cSt و 100 cSt) تا متوسط و بالا (350، 1000 و بالاتر)
نقش اصلی در صنعت: ماده جداکننده قالب (Mold Release Agent)، روان‌کننده (Lubricant) و کمک‌فرآیند (Processing Aid)
برندهای مطرح جهانی: DOWSIL / XIAMETER (داو کورنینگ)، WACKER AK و Shin-Etsu
اشتراک گذاری:
روغن سیلیکون چیست؟ (Silicone Oil / PDMS Fluid)
روغن سیلیکون (Silicone Oil) که با نام علمی پلی‌دی‌متیل‌سیلوکسان (Polydimethylsiloxane – PDMS) و نام دارویی-بهداشتی دایمتیکون (Dimethicone) نیز شناخته می‌شود، مایعی سنتزی، شفاف، بی‌بو و غیرسمی در دسته‌بندی روغن‌های فرآیندی لاستیک و روان‌سازهای مهندسی است. بر خلاف روغن‌های فرآیندی پایه نفتی و هیدروکربنی (نظیر RPO 290 و RPO 840)، اسکلت اصلی مولکولی روغن سیلیکون از پیوندهای متناوب و پرانرژی سیلیسیم–اکسیژن (Si–O–Si) تشکیل شده که توسط گروه‌های جانبی متیل احاطه شده‌اند.
این ساختار مولکولی ویژگی‌های منحصربه‌فردی نظیر کشش سطحی فوق‌العاده پایین، آب‌گریزی کامل، پایداری حرارتی در بازه وسیع دمایی (از ۵۰- تا ۲۰۰+ درجه سانتی‌گراد) و بی‌اثری شیمیایی را ایجاد می‌کند؛ عواملی که روغن سیلیکون را به مؤثرترین عامل رهاساز قالب (Mold Release Agent) و روان‌کننده صنعتی تبدیل کرده‌اند.
مشخصات شناسنامه‌ای و فیزیکی-شیمیایی روغن سیلیکون (PDMS)
شاخص‌های شناسنامه‌ای و حدود عمومی آزمایشگاهی روغن سیلیکون در جدول زیر خلاصه شده است:
| مشخصه فنی | مقدار مشخصه استاندارد | مفهوم کاربردی در مهندسی مواد |
|---|---|---|
| نام تجاری / علمی | Polydimethylsiloxane (PDMS) | پلیمر سیلوکسانی خطی متیله‌شده |
| نام‌های رایج دیگر | Silicone Fluid / Dimethicone | عنوان استاندارد در کاتالوگ‌های بین‌المللی و دارویی |
| CAS Number | 63148-62-9 | شناسه رسمی ثبت جهانی ماده شیمیایی |
| شکل ظاهری و رنگ | مایع کاملاً زلال، شفاف و فاقد ذرات معلق | بدون ایجاد لکه یا تغییر رنگ بر روی قطعات پلیمری |
| دامنه گرانروی (Viscosity @ 25°C) | 50 تا 60,000 cSt (mm²/s) | مهم‌ترین شاخص انتخاب گرید متناسب با کاربرد نهایی |
| چگالی ویژه (Specific Gravity @ 25°C) | 0.960 – 0.975 g/cm³ | اندکی سبک‌تر از آب با خاصیت شناوری سطحی |
| کشش سطحی (Surface Tension @ 25°C) | 20.5 – 21.5 mN/m | پخش‌شوندگی سریع و ایجاد فیلم محافظ میکرونی یکنواخت |
| نقطه اشتعال (Flash Point – Open Cup) | > 300°C (در گریدهای بالای ۳۵۰ cSt) | ایمنی بسیار بالا و عدم تبخیر در قالب‌های داغ ولکانیزاسیون |
| نقطه انجماد (Pour Point) | -50°C تا -55°C | روانی پایدار و مقاومت در برابر سفت‌شدن در سرمای شدید |
| حلالیت در آب | کاملاً نامحلول (آب‌گریز مطلق) | محلول در حلال‌های هیدروکربنی، هیدروکربن‌های کلردار و تولوئن |
مهم‌ترین ویژگی‌ها و مزایای روغن سیلیکون
- کشش سطحی فوق‌العاده پایین (Low Surface Energy): قابلیت ترشوندگی و خیس‌کنندگی بالا که موجب تشکیل لایه‌ای میکرونی و پیوسته روی سطوح پیچیده قالب‌های لاستیک و پلاستیک می‌گردد.
- پایداری حرارتی و اکسیداسیونی ممتاز: پیوند محکم Si–O مانع از سوختن، سیاه‌شدن یا تشکیل کربن روی قالب‌ها در دمای بالای پرس‌های ولکانیزاسیون (تا ۲۰۰ درجه سانتی‌گراد) می‌شود.
- ضریب دمایی ویسکوزیته بسیار ناچیز (V.T.C): تغییرات ویسکوزیته روغن سیلیکون در اثر افت یا افزایش دما در مقایسه با روغن‌های پایه نفتی بسیار جزئی است.
- بی‌اثری شیمیایی و پایداری دی‌الکتریک: عدم واکنش با انواع فلزات قالب، عدم رسانایی الکتریکی و مقاومت بالا در برابر گازهای خورنده و هوازدگی.
- خاصیت آب‌گریزی و ضدچسبندگی دائمی: ممانعت کامل از جذب رطوبت و جلوگیری از اتصال فیزیکی پلیمر داغ به جداره‌های قالب.
نقش‌ها و کاربردهای تخصصی روغن سیلیکون در صنعت لاستیک
۱. عامل رهاساز قالب (Mold Release Agent)
اصلی‌ترین و گسترده‌ترین نقش روغن سیلیکون در کارخانجات لاستیک‌سازی، تسهیل جدایش قطعه پس از پخت کامل است. در فرآیند پرس فشاری، تزریقی یا انتقالی، مذاب لاستیک تحت فشار و دمای بالا تمایل شدیدی به چسبیدن به شیارهای قالب دارد. پاشش یک لایه بسیار نازک از روغن سیلیکون (یا امولسیون رقیق‌شده آن با آب):
- نیروی کشش و اصطکاک هنگام خروج قطعه (Demolding) را به حداقل می‌رساند.
- از پارگی لبه‌ها، اعوجاج و تغییر شکل ابعادی قطعات پیچیده (نظیر اورینگ‌ها، کاسه‌نمدها و گسکت‌ها) جلوگیری می‌کند.
- تجمع دوده و ضایعات پخت روی دیواره‌های قالب را کاهش داده و زمان توقف خط جهت شست‌وشوی قالب را به تعویق می‌اندازد.
۲. روان‌ساز داخلی و خارجی (Internal & External Lubricant)
- روان‌کاری خارجی قطعات: غوطه‌وری یا پوشش‌دهی سطح اورینگ‌ها، بوش‌ها، تیغه‌های برف‌پاک‌کن و نوارهای دور درب خودرو جهت تسهیل مونتاژ قطعات و جلوگیری از صدای ناهنجار سایش (Squeak Noise).
- روان‌ساز داخلی در کامپاندهای خاص: افزودن مقادیر کنترل‌شده به الاستومرها به منظور کاهش ضریب اصطکاک سطحی قطعه در حین کاربری دینامیکی درازمدت.
۳. عامل ضدکف (Antifoam / Defoamer)
کشش سطحی پایین روغن سیلیکون باعث می‌شود قطرات ریز آن روی حباب‌های هوا پخش شده، دیواره حباب را نازک کرده و باعث شکستن آنی کف در فرآیندهای لاتکس، چسب‌های پایه آبی و پساب‌های صنعتی گردد.
۴. سیال میراکننده ارتعاشات (Damping Fluid)
گریدهای با ویسکوزیته بالا (نظیر ۱۲،۵۰۰ تا ۶۰،۰۰۰ cSt) در کمک‌فنرهای هیدرولیکی، کلاچ‌های ویسکوز فن خودرو و دمپرهای تجهیزات ابزار دقیق برای اتلاف انرژی نوسانی به کار گرفته می‌شوند.
راهنمای مهندسی: انتخاب ویسکوزیته مناسب روغن سیلیکون
روغن سیلیکون بدون ذکر ویسکوزیته هویتی نامشخص دارد. انتخاب گرانروی مستقیماً ضخامت فیلم روغنی و قدرت ماندگاری آن روی سطح را تعیین می‌کند:
| رده گرانروی | ویسکوزیته‌های شاخص (cSt @ 25°C) | رفتار فیلم سطحی و پخش‌شوندگی | کاربردهای پیشنهادی در صنعت |
|---|---|---|---|
| ویسکوزیته پایین (Low) | 50, 100 cSt | بسیار روان، نفوذ سریع در درزها، فیلم بسیار نازک | حمام‌های روغن دمابالا، پولیش‌ها، عامل رهاساز قطعات بسیار ظریف پلاستیکی |
| ویسکوزیته متوسط (Medium) | 350, 500, 1000 cSt | نقطه تعادل ایده‌آل میان روان‌شوندگی و ماندگاری لایه روغنی | استاندارد طلایی رهاساز قالب لاستیک، روان‌کاری اورینگ‌ها، روغن تردمیل، دی‌الکتریک ترانس |
| ویسکوزیته بالا (High) | 5000, 10,000 cSt | فیلم ضخیم، مقاومت عالی به شسته شدن، روان‌کاری سنگین | قالب‌گیری لاستیک‌های بسیار چسبنده، تولید چسب‌های حساس به فشار، روان‌ساز شیرآلات |
| ویسکوزیته بسیار سنگین (Extra High) | 12,500 تا 60,000 cSt | جریان شبه‌عسلی، پایداری برشی بالا، اتلاف انرژی حرکتی | سیال کلاچ‌های ویسکوز فن، دمپرهای ارتعاشی، سیستم‌های ضدضربه ابزار دقیق |
هشدار مهندسی: ملاحظات رنگ‌آمیزی و چسبندگی در حضور روغن سیلیکون
اگر قطعه لاستیکی تولیدشده پس از خروج از قالب نیازمند فرآیندهای ثانویه مانند رنگ‌آمیزی (Painting)، چاپ سطحی (Printing)، اعمال چسب یا اتصال لاستیک به فلز (Rubber-to-Metal Bonding) باشد، استفاده از روغن سیلیکون خالص (PDMS) به عنوان رهاساز قالب توصیه نمی‌شود؛ زیرا انتقال حتی چند پی‌پی‌ام از سیلیکون به سطح قطعه، انرژی سطحی را کاهش داده و پدیده عدم ترشوندگی (Non-wetting / Fisheye) و ورآمدن رنگ را در پی دارد. در چنین مواردی باید از روغن‌های سیلیکونی اصلاح‌شده آلکیلی (Alkyl-Modified Silicones) یا رهاسازهای پایه آبی بدون سیلیکون (Paintable Release Agents) استفاده گردد.
انواع ساختار شیمیایی: PDMS خالص در برابر روغن‌های اصلاح‌شده
- سیال پلی‌دی‌متیل‌سیلوکسان خالص (Pure PDMS): متداول‌ترین فرم تجاری با بالاترین مقاومت حرارتی و لغزندگی؛ مناسب برای بیش از ۹۰٪ کاربردهای عمومی قالب‌گیری و روان‌کاری.
- امولسیون‌های روغن سیلیکون (Silicone Emulsions – ۳۵٪ تا ۶۰٪): ترکیب روغن سیلیکون با آب و امولسیفایرهای غیریونی؛ قابلیت رقیق‌سازی با آب، پاشش آسان با پیستوله روی قالب داغ، تبخیر سریع آب و عدم اشتعال‌پذیری در سالن تولید.
- سیلیکون‌های اصلاح‌شده با گروه‌های آلی (Modified Silicone Fluids): جایگزینی برخی گروه‌های متیل با گروه‌های فنیل (Phenyl-modified جهت افزایش مقاومت حرارتی تا ۳۰۰°C) یا زنجیره‌های آلکیلی (Alkyl-modified جهت ایجاد قابلیت رنگ‌پذیری قطعه).
برندها و تولیدکنندگان معتبر بین‌المللی روغن سیلیکون
- Dow (آمریکا): عرضه‌کننده پیشرو جهانی با برندهای تجاری نام‌آشنای DOWSIL™ و XIAMETER™ PMX-200 در کلیه ویسکوزیته‌های استاندارد.
- WACKER Chemie (آلمان): تولیدکننده مطرح خانواده روغن‌های سیلیکونی خالص با نام تجاری WACKER® AK (نظیر AK 350 و AK 1000).
- Shin-Etsu (ژاپن): تأمین‌کننده سیالات سیلیکونی مهندسی فوق‌خالص (سری KF-96) برای مصارف حساس صنعتی و الکترونیک.
- Momentive (آمریکا): عرضه‌کننده خانواده روغن‌های سیلیکونی تجاری Element14 PDMS.
پارامترهای کلیدی در برگه آنالیز کیفی (COA / TDS) روغن سیلیکون
- گرانروی کینماتیک (Kinematic Viscosity): سنجش دقیق ویسکوزیته در دمای مرجع ۲۵ درجه سانتی‌گراد مطابق استاندارد ASTM D445.
- ضریب شکست نور (Refractive Index): در بازه ۱٫۴۰۱ تا ۱٫۴۰۴ که نشانه خلوص ساختار PDMS و عدم آلودگی با روغن‌های معدنی است.
- درصد مواد فرار (Volatile Content): حداکثر ۰٫۳ تا ۰٫۵ درصد وزنی پس از ۲ ساعت در دمای ۱۵۰ درجه سانتی‌گراد جهت تضمین پایداری در قالب داغ.
- نوع بسته‌بندی: عرضه در گالن‌های ۲۰ لیتری، بشکه‌های فلزی ۲۰۰ کیلوگرمی و مخازن IBC ۱۰۰۰ لیتری.
اصول انبارداری و نکات ایمنی کار با روغن سیلیکون
- ظروف نگهداری باید در محیط سرپوشیده، تمیز، خنک و دور از تابش مستقیم آفتاب و گردوغبار صنعتی انبار شوند.
- روغن سیلیکون غیرسمی، پایدار و از نظر فیزیولوژیکی خنثی است؛ با این وجود، به دلیل لغزندگی شدید، در صورت نشت بر روی کف سالن باید بلافاصله با خاک‌اره یا مواد جاذب پاکسازی شود تا خطر لغزش و سقوط پرسنل دفع گردد.
- درب بشکه‌ها پس از مصرف باید کاملاً کیپ شود تا از ورود رطوبت یا ذرات معلق جلوگیری به عمل آید.
- مدت زمان انبارداری استاندارد حداقل ۳۶ ماه از تاریخ تولید با حفظ مشخصات فنی است.
خرید و استعلام قیمت روغن سیلیکون از همیار تجارت یاوند
شرکت همیار تجارت یاوند واردکننده و تأمین‌کننده مستقیم انواع روغن سیلیکون صنعتی (پلی‌دی‌متیل‌سیلوکسان خالص) در گستره وسیعی از ویسکوزیته‌ها شامل گریدهای پرمصرف ۳۵۰ cSt و ۱۰۰۰ cSt و گریدهای سنگین دمپینگ از معتبرترین برندهای جهانی نظیر Dow (سری XIAMETER) و WACKER (سری AK) با ضمانت اصالت و خلوص ۱۰۰٪ است.
جهت هماهنگی و دریافت خدمات زیر:
- استعلام قیمت روز، حداقل میزان سفارش و شرایط تسویه اعتباری یا نقدی
- بررسی موجودی انبار تهران و امکان تحویل فوری در سراسر کشور
- اخذ دیتاشیت فنی رسمی (TDS)، برگه اطلاعات ایمنی (SDS) و COA معتبر هر پارت بار
- مشاوره مهندسی در انتخاب ویسکوزیته بهینه و فرمولاسیون امولسیون‌های رهاساز قالب متناسب با نوع الاستومر و هندسه قالب
با کارشناسان واحد فروش همیار تجارت یاوند تماس حاصل فرمایید.